Co to jest zdolność kredytowa i od czego zależy?

Zdolność kredytowa to powszechny termin stosowany w świecie finansów, który ma fundamentalne znaczenie zarówno dla banków, jak i dla osób ubiegających się o kredyt. Jest to jeden z najważniejszych czynników, który determinuje czy wnioskodawca otrzyma kredyt oraz na jakich warunkach. W tym artykule wyjaśnię czym dokładnie jest zdolność kredytowa, jakie czynniki na nią wpływają oraz jak można ją poprawić.

Co to jest zdolność kredytowa?

Pojęcie zdolności kredytowej nie jest „wymysłem” samych banków, lecz zdefiniowane zostało w polskim prawodawstwie, a konkretnie w art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, gdzie zapisano:

„Bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy. Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Kredytobiorca jest obowiązany przedłożyć na żądanie banku dokumenty i informacje niezbędne do dokonania oceny tej zdolności.”

Czyli zdolność kredytowa to ocena, której dokonuje bank do określenia czy jesteś w stanie spłacić wnioskowany kredyt w określonym terminie? Czynnikami wpływającymi na jej określenie są m.in. kwota, oprocentowanie i okres wnioskowanego kredytu, dochód wnioskodawcy, wielkość i koszt utrzymania gospodarstwa domowego, posiadane zobowiązania kredytowe i niekredytowe, historia kredytowa, wiek wnioskodawców, ocena scoringowa – punktacja, która pokazuje czy Klient jest dobrym kandydatem na kredyt. Na tej podstawie banki określają maksymalną kwotę kredytu oraz jego parametry.

Jak banki liczą zdolność kredytową?

Metody liczenia zdolności w poszczególnych bankach różnią nieco od siebie, niemniej ogólne założenia są wspólne i polegają na:

• obliczeniu raty wnioskowanego kredytu – czyli wyliczeniu raty kredytu według kwoty, okresu, aktualnego oprocentowania, metodzie spłaty (raty równe lub malejące),
• obliczeniu dochodu wnioskodawców – zgodnie z procedurami bankowymi w zależności o źródła dochodu wnioskodawców (umowa o pracę, umowy cywilno-prawne, emerytura, działalność gospodarcza, świadczenia dodatkowe typu 800+ itp.),
• obliczeniu kosztów utrzymania gospodarstwa domowego – w zależności od wielkości gospodarstwa domowego,
• określeniu posiadanych przez wnioskodawcę zobowiązań kredytowych (raty kredytów, limity kredytowe, karty kredytowe, zobowiązania kredytowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej itp.) oraz zobowiązań niekredytowych (pożyczki pozabankowe, alimenty, składki ubezpieczeń itp.),
• sprawdzeniu historii kredytowej wnioskodawców – sprawdzenie wnioskodawcy w Biurze Informacji Kredytowej (BIK) oraz innych rejestrach.

Obliczenie zdolności kredytowej polega na sumowaniu wszystkich dochodów, następnie odliczeniu kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, kosztów zobowiązań kredytowych i niekredytowych oraz obliczeniu pozostającego jeszcze do dyspozycji wnioskodawców dochodu rozporządzalnego (wskaźnik DI – z ang. Disposable Income). Dodatkowo dla wyliczenia zdolności banki wykorzystują maksymalną dopuszczalną wartość wskaźnika DTI (z ang. Debt to Income) określającego stosunek wszystkich zobowiązań finansowych do uzyskiwanego dochodu oraz wskaźnika TDR (z ang. Total Debt Ratio) określającego udział wszystkich zobowiązań kredytowych w dochodzie wnioskodawcy.

Czy mogę poprawić swoją zdolność kredytową?

Generalnie można na to pytanie odpowiedzieć, że TAK, natomiast w każdym przypadku należy szukać indywidulanych rozwiązań. Na wysokość zdolności kredytowej wpływ mają czynniki zależne od wnioskodawcy i niezależne od wnioskodawcy. Na podstawie swojego doświadczenia obserwuję, iż Klienci często wcześniej planują zaciągnięcie kredytu hipotecznego i chcą się do niego przygotować. W ramach swoich działań zadbaj o:

Sprawdź zdolność kredytową w różnych bankach

Banki charakteryzują restrykcyjnym lub bardziej liberalnym liczeniem oceny kredytowej. Objawia się to w uwzględnianiu poszczególnych dochodów, metodzie wyliczania dochodu, liczenia kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, uwzględnianiu poszczególny zobowiązań w liczeniu zdolności. Na przykład w ramach dochodu z umowy o pracę banki uwzględniają dochód z 3, 6 lub nawet 12 miesięcy – odpowiednie zastosowanie metody liczenia może mieć wpływ na wysokość wyliczonego dochodu. Duże różnice w wyliczeniu dochodu mogą występować również w przypadku prowadzonej działalności gospodarczej – uwzględnianie amortyzacji, metoda liczenia dochodu w przypadku ryczałtu ewidencjonowanego. Dodatkowo na wysokość oceny ryzyka kredytowego wpływa przyjmowany przez bank koszt utrzymania gospodarstwa domowego. Te i inne parametry mogą skutkować, iż zdolność kredytowa może znacznie różnić się w poszczególnych bankach.

Zredukuj posiadane zobowiązania kredytowe

Na wysokość zdolności kredytowej wpływ mają posiadane zobowiązania kredytowe. W ramach zwiększania zdolności możliwe jest kilka rozwiązań takich jak:

• likwidacja nieużywanych kart kredytowych i limitów kredytowych w koncie lub obniżenie posiadanych limitów,
• całkowita spłata kredytów (w tym ratalnych z małym saldem zadłużenia),
• konsolidacja zobowiązań celem zmniejszenia rat kredytów,
• wydłużenie okresu kredytu celem zmniejszenia rat kredytów,
• uwzględnienie posiadanych zobowiązań do konsolidacji we wnioskowanym kredycie.

Zwiększ swoje dochody

Czasami wydaje się, że nie masz na to wpływu, ale w niektórych przypadkach jest to możliwe. Jeszcze się zdarza, iż pracodawca nie wykazuje do ZUS pełnego Twojego dochodu – zmień to. Masz umowę na czas określony – postaraj się zmienić na czas nieokreślony. Planujesz zmianę pracy – zrób to w odpowiednim momencie i zachowaj ciągłość zatrudnienia. Planujesz przejść na samozatrudnienie – sprawdź czy bank zaakceptuje dochód. Potencjalnych możliwości jest dużo zwłaszcza w przypadku prowadzonej działalności gospodarczej – tutaj ważna jest wysokość ewidencjonowanych przychodów i kosztów, na które masz wpływ. Dodatkowo w przypadku niewystarczającej zdolności kredytowej banki dopuszczają możliwość przystąpienia do kredytu osoby trzeciej celem podniesienia zdolności kredytowej.

Sprawdź swoją historię kredytową

Na decyzję kredytową wpływ ma Twoja obsługa zobowiązać kredytowych w przeszłości. Jeżeli masz wątpliwości dotyczące dotychczasowej obsługi zobowiązań – zamów raport z Biura Informacji Kredytowej (Raport BIK – Twoja historia kredytowa | Biuro Informacji Kredytowej).

Podsumowanie

Zdolność kredytowa to pierwszy i najważniejszy element uzyskania kredytu. Przed złożeniem wniosku konieczne jest sprawdzenie swojej zdolności (i to najlepiej w kilku bankach) oraz podjęcie ewentualnych działań celem uzyskania pozytywnej decyzji kredytowej. Poza wymienionymi powyżej warunkami na zdolność kredytową wpływają również inne czynniki, których wszystkich nie sposób ująć w artykule. Każdy przypadek należy traktować indywidualnie i szukać dostosowanych rozwiązań.

Chcesz zbadać swoją zdolność kredytową? Jestem do Twojej dyspozycji – dzwoń/pisz,

Marek Twardzik